Visie van Go Consult

Mentaliseren in organisaties

Peter (geboren in 1955) is een gz-psycholoog, psychoanalytisch psychotherapeut en systeemtherapeut. Zijn multidisciplinaire achtergrond in organisatieontwikkeling en individuele hulpverlening heeft hem geleid tot de integratie van Mentalization-Based Treatment (MBT) in zijn praktijk. MBT focust op het begrijpen van gedrag door middel van gedachten en gevoelens. Peter heeft ontdekt dat deze benadering niet alleen effectief is in therapie, maar ook in organisaties. Het bevordert begrip tussen individuen, verbetert communicatie en samenwerking, en voorkomt misverstanden. Zijn expertise in het toepassen van mentaliseren in zowel therapeutische als organisatorische contexten leidt tot verrassende resultaten en bevordert een vrijer leven voor mensen.

Soms draait het gewoon niet lekker in de organisatie,
liggen mensen voortdurend met elkaar overhoop en
ligt men dwars als het gaat om veranderingen.

Mentaliseren in organisaties betreft bewustzijn en reflectie op mentale processen. Het gaat om begrip van eigen en andermans gedachten, gevoelens en motivaties. Gebrek hieraan leidt tot ongezonde communicatie, wat kan resulteren in conflict, vermijding en vijandigheid, onderschatting van de impact van misverstanden.

Mentaliseren in organisaties is cruciaal om communicatie-problemen, conflicten, besluitvormingsproblemen en een gebrek aan empathie te adresseren. Communicatieproblemen ontstaan wanneer teamleden elkaars intenties of emoties niet begrijpen, wat leidt tot misverstanden en spanningen. Conflicten escaleren wanneer medewerkers elkaars perspectieven niet begrijpen en vasthouden aan eigen standpunten. Besluitvormingsprocessen worden inefficiënt als teamleden elkaars motivaties niet begrijpen, wat weerstand en stagnatie veroorzaakt. Gebrek aan empathie ontstaat wanneer leiders of teamleden niet in staat zijn om de emoties en behoeften van anderen te herkennen, wat kan leiden tot verminderde betrokkenheid en motivatie binnen het team. Kortom, mentaliseren in organisaties bevordert begrip, samenwerking en ondersteuning tussen individuen, waardoor de effectiviteit en het welzijn van het team worden verbeterd.

Mentaliseren in een organisatie verbetert communicatie, empathie, conflictresolutie en samenwerking, waardoor een gezondere en productievere werkomgeving ontstaat. In tegenstelling tot een onbegripvolle omgeving, waar effectieve vernieuwing moeilijk is, biedt mentaliseren een oplossing. Het kan worden toegepast op leiderschap, teamdynamiek, communicatie, conflictresolutie en verandermanagement, wat leidt tot verbeterde relaties en hogere effectiviteit.

Als je in staat bent om te sturen op mentale processen, gaat het niet zozeer om het sturen op gedrag, maar vooral om het begrijpen van de drijfveren achter dat gedrag. Dit omvat bijvoorbeeld de intenties, motivaties, verlangens en emoties van een persoon, eerder dan enkel hun handelingen.

Leiders reageren vaak op gedrag in plaats van op de onderliggende drijfveren. Het is essentieel om meer aandacht te besteden aan de ‘onderstroom’. Mentaliserend leiderschap begint met zelfreflectie, waarbij de leidinggevende nadenkt over zijn eigen standpunten, gevoelens en intenties. Vervolgens probeert hij zich in te leven in de gedachten en emoties van anderen.

“Onderzoek en stuur veel meer op wat iemand drijft,
dan alleen op gedrag”

Mentaliseren is niet beperkt tot mentale processen, maar omvat zowel denken als voelen. Het omvat begrip van zowel eigen als andermans gedachten, gevoelens, intenties en motivaties, en werkt in twee richtingen. Onbegrip leidt tot aannames en vooroordelen, belemmert echt contact met anderen en zelfinzicht. Het gaat niet alleen om rationeel begrip, maar ook om emotionele aspecten en hun invloed op gedrag, waardoor integratie van cognitieve en emotionele aspecten cruciaal is voor het begrijpen van zichzelf en anderen.

Het niet begrijpen van innerlijke processen
bij anderen en bij jezelf
leidt tot aannames, vooroordelen etc.
waardoor je niet meer in staat bent
met de ander echt in contact te zijn,
maar ook niet met jezelf

Het gaat niet alleen om het begrijpen van de rationele aspecten van gedachten en gevoelens, maar ook om het begrijpen van de emotionele aspecten en hun invloed op menselijk gedrag. Het draait om het integreren van zowel cognitieve als emotionele aspecten bij het begrijpen van zichzelf en anderen.

Het begrijpen van jezelf
Het begrijpen van de ander
Het begrijpen hoe je wederzijds elkaar beïnvloedt

Het lijkt misschien dat het lichaam een ondergeschikte rol speelt, maar gevoelens en gedachten zijn nauw verbonden en be nvloeden elkaar constant. In sommige situaties reageert ons emotionele brein sneller dan het rationele brein, zoals bij plotselinge gevaarlijke situaties. Neurowetenschappelijk onderzoek toont aan dat cognitieve processen parallel kunnen plaatsvinden met emotionele reacties, wat wijst op een continue wisselwerking tussen gevoelens en gedachten zonder strikte hi rarchie. Het erkennen van de verbinding tussen lichaam en geest vergroot het begrip van zowel fysieke als mentale ervaringen. Het bewust voelen van fysieke sensaties in combinatie met mentaliseren helpt mensen om holistischer naar zichzelf te kijken en een dieper begrip te ontwikkelen van de verbondenheid tussen lichamelijke sensaties en emoties.

Bij het verwerken van levenservaringen speelt het lichaam een cruciale rol, omdat ervaringen vaak worden opgeslagen in gespannen spieren, ongemakkelijke sensaties of veranderingen in houding en beweging. Door bewust te zijn van fysieke sensaties en tegelijkertijd te kunnen mentaliseren, kunnen mensen veilig contact maken en ervaringen verwerken.

Daarom is vragen waar iemand het ongemak
in zijn lijf ervaart, een hele goeie vraag.
Het levert veel informatie op over
motieven, verlangens en emoties.
Maar ja, je moet er wel naar durven vragen
en daarvoor moet de situatie wel veilig zijn.

Mentaliseren staat voor een nieuwe, gedurfde vorm van leiderschap. Want natuurlijk is er moed voor nodig om op zoek te gaan naar eigen emoties en drijfveren, en geduld om medewerkers begripvol en met respect tegemoet te treden en voortdurend oog te hebben voor hun gevoelens. Het is ook niet zo gemakkelijk om zelf een aandeel te nemen is slecht functionerende samenwerkingsprocessen. Maar wie eenmaal de eerste stappen heeft gezet, zal niet gauw meer terugkeren naar verouderde stijlen van leiderschap. Want mentaliseren werkt; het helpt organisaties vooruit, maakt (samen) werken en communiceren prettiger en verrijkt op die manier alle betrokkenen.

Want mentaliseren werkt;
het helpt organisaties vooruit,
maakt (samen) werken en communiceren prettiger
en verrijkt op die manier alle betrokkenen.